November 13

Թագետես

Այս ծաղիկի անունը թագետես է։ Այն ծագել է Ամերիկայի մայրցամաքից, հատկապես Մեքսիկայից և Կենտրոնական Ամերիկայից։ Այսօր էլ այն շատ տարածված է նաև Հայաստանում, որտեղ մարդիկ սիրում են դրա գույնը բույրը և ամառային տեսքը։ Չի վախենում շոգից և չորությունից հարմար է Հայաստանի կլիմային։ Զարդարում է այգին և գրավում է մեղուներին։ Գույնը հիմնականում դեղին նարնջագույն կամ կարմրավուն երանգներով։Հոտը յուրահատուկ է և որոշ միջատների վանում է դրա համար երբեմն տնկում են բանջարանոցների կողքին։

November 13

Գործնական քերականություն

1.Տրված խմբերի գոյական ները հոգնակի դարձրու, բացատրիր օրինաչափությունը և երեքական բառով շարունակիր խմբերը:
Ա. Քար, նավ, բերդ, պատ, ծառ, շենք: Քար-քարեր,նավ-նավեր,բերդ-բերդեր, պատ-պատեր,ծառ-ծառեր,շենք-շենքեր
Բ. Գառ, դուռ, մատ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ: գառ-գառներ,դուռ-դռներ,մատ-մատներ,թոռ-թոռներ,ձուկ-ձկներ,լեռ-լեռներ,բեռ-բեռներ
Գ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր, կայսր: Աստղ-աստղեր,արկղ-արկղեր,վագր-վագրեր,անգղ-անգղեր,սանր-սանրեր,կայսր-կայսրեր
Դ. Նկար, գլխարկ, գնդակ, ջրվեժ, սրահ, ճկույթ: նկար-նկարներ,գլխարկ-գլախրկներ,գնդակ-գնդակներ,ջրվեժ-ջրվեժներ,սրահ-սրահներ,-ճկույթ-ճկույթներ։
Ե. Ծովածոց, լաստանավ, հեռագիր, բնագիր, դաշտավայր, քարակույտ: ծովածոց-ծովածոցեր,լաստանավ-լաստանավեր,հեռագիր-հեռագրեր,բնագիր-բնագրեր,դաշտավայր-դաշտավայրեր,քարակույտ-քարակույտեր։
Զ. Քարտաշ, գրագիր, բեռնակիր, լեռնագործ, հանքափոր, անտառահատ: Քարտաշ-քարտաշներ,գրագիր-գրագիրներ,բեռնակիր-բեռնակիրներ,լեռնագործ-լեռնագործներ,հանքափոր-հանքափորներ,անառահատ,անառահտներ
Է. Մարդ, կին: Մարդ-մարդիկ,կին-կանայք
Ը․Սեղան, նստարան, ճամփորդություն, պահարան, լեզվաբան, աստիճան : սեղան-սեղաններ,նստարան-նստարաններ,ճամփորդություն-ճամփորդություններ,պահարան-պահարաններ,լեզվաբան-լեզվաբաններ,աստիճան-աստիճաններ։

2. Փակագծերում գրված  գոյաականները դարձրու հոգնակի և համապատասխանեցրու նախադասությանը:
Ա. Հայ (նախարարները) Արտաշատի ժողովի (վճիռներից) հետո քաշվեցին իրենց (աշխարհները)  և, անցնելով առօրյա (գործերին), սպասում էին Պարսկաստանի (լուրերին) :
Բ. Պատառոտված (հագուստներով) որբ (երեխաները)  կուչ էին եկել հարուստ (տների) (պատերի)  տակ:
Գ.  Հաստաբուն (ընկուզենիների) տակ` հասարակ (նստարաների) վրա, տեղավորվել էին բավական մեծ թվով (մանուկներ), (պատանիներ):
Դ. Աշխարհի (ցավերից) անտեղյակ` արևը բարձրանում է (սարերի) լազուրից և հավասարապես լուսավորում (լեռների) ալևոր (գլուխները), թշնամու ( բանակները), ծխացող (տները) լեցուն (գյուղերը):

3. Տրված գոյականները դարձրու ինչի՞, ու՞մ հարցին պատասխանող, ընդգծիր վերջավորությունները և բացատրիր տարբերությունը:
Ծառ, սեղան,  ուսանող, րոպե, գինի, տիրուհի, այգի, հոգի, օր, ժամ, ամիս, գարուն, որոշում,  ձմեռ, քույր, ընկեր, տանտիկին, հայր, մայր, եղբայր, անկյուն, սյուն, տուն, ուրախություն, սեր, կորուստ, աղջիկ:
Օրինակ`
Ծառ-ծառի

ուսանող-ուսանողի

տիրուհի-տիրուհու

սեղան-սեղանի

գինի-գինու

րոպե-րոպեի

հոգի-հոգու

օր-օրվա

ժամ-ժամի

ամիս-ամսվա

գարուն-գարնան

որոշում-որոշման

ձմեռ-ձմռան

քույր-քրոջ

ընկեր-ընկերոջ

տանտիկին-տանտիկնոջ

հայր-հոր

մայր-մոր

եղբայր-եղբոր

անկյուն-անկյան

սյուն-սյան

տուն-տան

ուրախություն-ուրախության

սեր-սիրո

կորուստ-կորստի

աղջիկ-աղջկա

November 13

Ամբողջ թվերի հանում

1)Կատարեք հանում

ա) 10–(–50)=60

բ) 20 – (–80)=100

գ) 9 – (–1)=10

դ) –4 – (–1)=-3

ե) –5–(–2)=-3

զ) –18 – (–8)=-10

է) –10 – (–2)=-8

ը) -3 – (–1)=-2

2)Կատարեք հանում

  •  15 – 2=13
  • 2-15=-13
  • -15-2=-17
  • 4-3=1
  • 3-4=-1
  • –3 – 4=-7
  • 15 – 3=12
  • 3-15=-12
  • -15-3=-18
  • 25 – 15=10
  • 15-25=-10
  • -15-25=-40
  • 10 – 9=1
  • 9-10=-1
  • -9-10=-19
  • 16 – 8=8
  • 8-16=-8
  • -16-8=-24
  • 12-0=12
  • 0 –12=-12
  • 0-(-18)=18
  • -18-0=-18
  • 0-(-3)=3
  • -3-0=-3